Uzależnienie od komputera objawy

Jak rozpoznać uzależnienie od komputera i internetu? Objawy siecioholizmu

Choć uzależnienie od komputera i internetu czy ich części składowych jak gry komputerowe i social media jest nowym zjawiskiem, rządzi się takimi samymi prawami, jak uzależnienie od hazardu czy alkoholu. Dotyka ludzi w każdym wieku, a szczególnie narażone są dzieci i młodzież. I niestety w początkowej fazie problemy trudno dostrzec. Dlatego podpowiadamy, co powinno zaalarmować. Uzależnienie od komputera – objawy, przyczyny, skutki i metody terapii: o tym w naszym poradniku.

Jak uzależnia komputer i internet? Jakie są przyczyny uzależnienia behawioralnego?

Uzależnienia od komputera i internetu lub pewnych ich sfer, np. gier komputerowych lub social mediów, to uzależnienia behawioralne. Czynnikiem uzależniającym jest nie jakaś substancja, jak alkohol czy narkotyki, lecz dane zachowanie. Jakaś czynność, w której chory się zatraca – tak jak w przypadku np. nałogowego hazardu. Człowiek nie jest uzależniony fizycznie od komputera – ale od stanów emocjonalnych, w które wprowadza go korzystanie z niego, np. granie, zakupy online lub przeglądanie mediów społecznościowych. Takie emocje, jak radość czy satysfakcja z osiągnięcia dobrego wyniku i nowego poziomu w grze lub wysokiej liczby polubień i pozytywnych komentarzy pod swoim zdjęciem, chcemy odczuwać częściej. Stale więc ponawiamy tę czynność i – jeżeli występują ku temu sprzyjające warunki – powoli się w niej zatracamy.

Mechanizmy zaburzeń behawioralnych nie są do końca poznane. I tak jak nie każdy spożywający alkohol zostaje alkoholikiem, tak nie każdy korzystający z komputera i z internetu się od nich uzależni. Na proces uzależnienia się wpływa wiele czynników – biologiczne (genetyczne i neurobiologiczne), społeczne np. rodzinne i psychologiczne, związane m.in. z osobowością i naturalnymi predyspozycjami.

Kto znajduje się w grupie ryzyka uzależnienia od komputera i internetu?

Uzależnienie od komputera i internetu dotyka wszystkie grupy społeczne i ludzi w każdym wieku, lecz szczególnie narażone są osoby młode, w tym dzieci, gdyż ich psychika jest podatniejsza na zaburzenia behawioralne. Dotyczy to zwłaszcza dzieci i młodzieży o takich cechach jak niska odporność na stres, naturalna lękliwość, impulsywność. Prawdopodobieństwo rozwinięcia się uzależnienia podwyższają także skłonności do zachowań kompulsywnych – np. objadania się. Jeżeli chodzi o czynniki rodzinne, ryzyko popadnięcia w nałóg mogą zwiększać m.in.:

  • dezintegracja, rozbicie rodziny (fizyczne lub emocjonalne),
  • konflikty małżeńskie lub między rodzicami a dzieckiem,
  • wzorce zachowań w rodzinie, np. uzależnienie od komputera u rodzica,
  • niewystarczające wsparcie emocjonalne, brak poczucia bezpieczeństwa,
  • nadmierna kontrola dziecka, przede wszystkim w internecie,
  • brak alternatywnych zajęć, którym dziecko może się oddać.

Trzeba pamiętać, że komputer i internet to doskonała odskocznia od wszelkich problemów, zwłaszcza u dzieci samotnych, zmagających się z konfliktami bądź odrzuceniem w rodzinie, szkole i grupie rówieśników. Oczywiście wszystkie wskazane problemy i czynniki ryzyka dotyczą również osób dorosłych. Świat wirtualny to forma ucieczki od problemów zawodowych i rodzinnych, kompleksów i samotności. Można być tu anonimowym, ale też niemal dowolnie ukształtować swoją tożsamość, stać się innym i – w ocenie osoby uzależnionej – lepszym człowiekiem, co daje tak potrzebne poczucie bezpieczeństwa i własnej wartości.

Jak rozpoznać uzależnienie od komputera? Objawy siecioholizmu

Uzależnienie od komputera i internetu zwykle trudno rozpoznać w początkowej jego fazie. Ten wzorzec korzystania z technologii jest taki sam jak u osób zdrowych. Mogą pojawić się drobne różnice takie jak mniejsze zainteresowanie sprawami codziennego dnia, postępująca izolacja społeczna i kompulsywny charakter zachowań, objawiający się wewnętrzną i trudną do powstrzymania silną potrzebą, kolejno wręcz przymusem podejmowania określonych działań.

Stopniowo chory zatraca się w danej czynności, np. graniu, surfowaniu w sieci, „konsumowaniu” mediów społecznościowych czy zakupach online:

  • Czas spędzany przy komputerze (lub na telefonie) dominuje dzień.
  • Trudności w dostępie do komputera, sieci powodują rozdrażnienie i złe samopoczucie, nierzadko wywołują ataki złości i agresywne zachowania.
  • Pojawiają się napady lękowe, spadki nastroju albo nadpobudliwość, zaburzone są zdolności koncentracji, a korzystanie z komputera wywołuje natrętne myśli.
  • Granie w gry komputerowe, zakupy, social media stają się ważniejsze niż praca czy szkoła, spotkania towarzyskie, pasje i zainteresowania.

Wszystkie te symptomy świadczą o zaistnieniu problemu: mogą wskazywać na rozwój nałogu. W takiej sytuacji warto bacznie obserwować potencjalnie uzależnioną osobę i skorzystać z profesjonalnego wsparcia – konsultacji z psychiatrą i psychologiem.

 

 

Jak rozpoznać uzależnienie od internetu? Diagnoza na podstawie sześciu pytań

W diagnozie uzależnienia od komputera czy internetu pomaga udzielenie odpowiedzi na sześć pytań:

  1. Czy czas spędzany przy komputerze i w sieci dominuje nad czasem poświęcanym na czynności dnia codziennego? Sprawdźmy, ile godzin dziennie potencjalna osoba uzależniona przeznacza na granie w gry, platformy społecznościowe itd. Chodzi głównie o te kompulsywne czynności. Wiele osób, np. pracujących zawodowo przy komputerze albo uczących się online, nie jest uzależnionych, mimo że przed ekranem spędzają nieraz całe dnie.
  2. Czy potencjalny uzależniony reaguje rozdrażnieniem bądź złością i agresją na trudności w dostępie do komputera/internetu? Dotyczy to przede wszystkim takich sytuacji, gdy ten dostęp nie jest aktualnie niezbędny, w przypadku dzieci będzie to np. zakaz rodzica, szlaban na gry komputerowe. Oprócz lub zamiast rozdrażnienia, złości mogą pojawiać się też niepokój i lęki.
  3. Czy ta osoba zaniedbuje codzienne obowiązki – zawodowe, szkolne, rodzinne i społeczne? O uzależnieniu może świadczyć nie tylko zarzucenie szkoły lub pracy, ale też niższe niż do tej pory wyniki bądź niechęć do realizacji obowiązków. Osoba popadająca w nałóg wycofuje się także z życia społecznego – pogarszają się jej relacje z rodziną, przyjaciółmi i znajomymi.
  4. Czy korzystanie z komputera i sieci ma charakter wielogodzinnych sesji? Wówczas może świadczyć o zatracaniu się – problemie z prawidłowym poczuciem upływu czasu. Naturalnie nie dotyczy to pracy zawodowej lub nauki przy komputerze, a np. grania w gry czy surfowania w sieci przez wiele godzin z rzędu – poświęcania na to dużej części lub całego dnia czy nocy. Alarmować powinien zwłaszcza fakt, że dana osoba w ogóle od komputera nie odchodzi.
  5. Czy korzystanie z komputera i sieci zaburza prawidłowy rytm snu i czuwania? Czy potencjalnie uzależniona osoba cierpi na bezsenność (potrafi nie spać całe noce, mimo że wcześniej się to nie zdarzało) lub inne zaburzenia snu – np. problem wybudzeń? Czy w ciągu dnia jest rozdrażniona, zmęczona i zdekoncentrowana? Tutaj ważna jest faktyczna korelacja między potencjalnym nałogiem a kłopotami ze snem, ponieważ te mogą mieć także inne przyczyny.
  6. Czy ta osoba reaguje agresją i rozdrażnieniem na pytania dotyczące korzystania z komputera i internetu? A w szczególności dotyczy to próby rozmowy o problemie bądź o jego rozwiązaniu, np. poprzez wydzielenie czasu spędzanego na grze albo surfowaniu w sieci. Podobnie jak w przypadku innych uzależnień chory może nie chcieć zauważyć i uświadomić sobie problemu, stąd mechanizmy obronne takie jak racjonalizacja, wyparcie i zaprzeczenie.

I jeżeli przynajmniej cztery z tych sześciu odpowiedzi są twierdzące, oznacza to, że już pojawiły się symptomy uzależnienia od internetu, komputera – i że trzeba poszukać pomocy specjalistów od uzależnień behawioralnych.

Objawy uzależnienia od komputera – jak leczyć, kiedy rozpocząć terapię?

Tak jak w przypadku każdego uzależnienia, do wyjścia z nałogu większość osób potrzebuje odpowiedniej terapii – i warto ją rozpocząć jak najwcześniej. Podjęty natychmiast po diagnozie problemu odwyk może znacznie skrócić terapię i w stosunkowo szybkim czasie umożliwić powrót do normalnego życia społecznego. Być może, jeśli uzależnienie nie jest jeszcze silne, wystarczy otwarta terapia indywidualna lub grupowa czy pomoc grupy wsparcia. Jeśli chory tkwi w nałogu przez dłuższy czas, wykształci bardzo silne, trudne do zmiany przyzwyczajenia. Tym samym terapia musi zwykle być znacznie dłuższa, a ryzyko powrotu do uzależnienia się zwiększa.

Niestety bardzo często terapia dochodząca, otwarta, gdy chory dojeżdża na spotkania, nie jest wystarczająca. Większą skuteczność wykazuje terapia stacjonarna – pobyt w specjalnym ośrodku, takim jak nasz Ośrodek Terapii Uzależnień ROKA, a więc odcięcie się od dotychczasowego życia. Uzależniony pozostaje pod opieką specjalistów przez jakiś czas, codziennie uczęszcza na terapię oraz zajęcia pomocnicze (realizuje dany program), a przy tym mieszka w komfortowych warunkach, w tym ma do dyspozycji mnóstwo terenów zielonych do rekreacji i wypoczynku.

Terapia uzależnienia od komputera i internetu przypomina leczenie uzależnienia od alkoholu czy hazardu. Chory uświadamia sobie swój problem, przepracowuje go, ponownie uczy się właściwego korzystania z technologii i organizacji swojego czasu. Szuka też dobrych dla siebie, alternatywnych form spędzania czasu wolnego, odkrywa lub uświadamia sobie swoje zainteresowania, pasje. Ważną częścią terapii jest prowadzenie codziennego dzienniczka i przygotowywanie planu dnia.

Jakie są skutki uzależnienia od komputera, internetu?

Tak jak każde inne uzależnienie, nałogowe i kompulsywne korzystanie z komputera i internetu niszczy życie rodzinne, zawodowe, społeczne, gdyż uniemożliwia pełnienie swoich społecznych ról i normalne funkcjonowanie. Może trwale zdewastować więzi z bliskimi, pozbawić pracy i zniweczyć plany na przyszłość. A poza tym doprowadzić do innych zaburzeń psychicznych, które będą wymagały leczenia.

Warto pamiętać o destrukcyjnym wpływie uzależnienia również na zdrowie fizyczne. Zatracając się w nałogu, uzależniony zapomina o zaspokajaniu swoich podstawowych potrzeb takich jak sen, odżywianie się i nawadnianie. Wyniszcza więc swój organizm. Skutkami nałogu bywają także pogorszenie wzroku, zmęczenie, ból oczu, głowy, wady postawy i zwyrodnienia w obrębie kręgosłupa prowadzące do dolegliwości bólowych i ograniczeń fizycznych w codziennym funkcjonowaniu.

FAQ:

  • Jak wygląda uzależnienie od komputera?

Objawy uzależnienia od komputera to dominacja czasu spędzanego na korzystaniu z niego nad czasem przeznaczanym na inne aktywności, reagowanie rozdrażnieniem i agresją na trudności w dostępie do sprzętu i próby rozmowy o problemie, zaburzenia snu oraz zaniedbywanie codziennych obowiązków zawodowych, szkolnych i pasji.

  • Jak leczyć uzależnienie od gier komputerowych?

Podstawowym krokiem do wyjścia z nałogu jest podjęcie terapii, podczas której chory przepracuje swój problem, nauczy się prawidłowych wzorców używania komputera i internetu, radzenia sobie z trudnościami i organizacji dnia. Jedną ze skuteczniejszych form terapii jest odwyk i pobyt w ośrodku terapii uzależnień.

  • Co zwiększa ryzyko uzależnienia od komputera, internetu?

Na uzależnienie od komputera i internetu najbardziej podatne są osoby młode, dzieci i młodzież, jednak problem dotyka ludzi w każdym wieku. Chorują najczęściej mający kłopoty w życiu rodzinnym, zawodowym bądź szkolnym, potrzebujący odcięcia się od świata, osoby impulsywne, samotne czy o niskim poczuciu własnej wartości.

Image
ROKA Ośrodek Terapii Uzależnień na Kaszubach
Łebieńska Huta, ul. Wczasowa 27
84-217 Szemud (województwo pomorskie)